Obrona sprawiedliwości

WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI

Jak rozumiem to pojęcie?

Wymiar sprawiedliwości moim zdaniem, sprawują Sądy, zaczynając od Sądu Najwyższego poprzez Sądy powszechne, administracyjne i wojskowe co również określa Konstytucja RP w Art. 175 ust. 1. Zadanie jakie mają zatrudnieni w Sądach sędziowie, to rozstrzyganie sporów prawnych między dwoma stronami. Strony te w większości są reprezentowane w Sądach przez oskarżyciela i obrońcę. W celu rozwiązania takiego sporu Sąd musi się kierować obowiązującym prawem oraz wskazanymi przez strony materiałem dowodowym. Zgodnie z Konstytucją RP Art. 178 ust. 1 sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawą. Wynika z tego, że każdy sędzia rozstrzyga spory prawne na podstawie prawa wynikającego z Konstytucji RP i ustanowionych ustaw.

Dwie strony sporu prawnego

Spory prawne mogą występować na kilku płaszczyznach tj. cywilnej, administracyjnej i karnej. W tym artykule skupię się na płaszczyźnie karnej w której posiadam własne doświadczenie. Jak już wyżej wspomniałem w sporach występują dwie strony, w przypadku sporu karnego, który jest związany z popełnieniem przestępstwa, lub tylko domniemaniu popełnienia przestępstwa . Jedną z stron sporu jest pokrzywdzona bądź to osoba, czy też instytucja, którą reprezentuje prokurator, który bądź to z urzędu, bądź też na wniosek wszczyna postępowanie w sprawie. Gdy w jego ocenie doszło do popełnienia przestępstwa, to kolejną rzeczą jaką musi wykonać jest przypisanie danego przestępstwa osobie która mogła go dokonać. Jednak nie może zrobić tego na zasadzie własnego widzi mi się, tylko musi opierać się o materiał dowodowy, który pozwoli na przypisanie danej osobie popełnienie przestępstwa. Prokurator oraz wspomagające go organy państwowe (Policja itp.) zbierając materiał dowodowy są zobowiązane działać w ramach i granicach prawa. Kolejnym etapem jest postawienie danej osobie zarzutu o popełnienie przestępstwa, które powinno zawierać dokładne określenie zarzucanego czynu zabronionego i jego kwalifikację prawną. Gdy dochodzi do przedstawienia zarzutów rozpoczyna się tzw. spór prawny między prokuratorem oraz podejrzanym, którego powinien reprezentować obrońca (adwokat), z zasady jest to mecenas prawa tzw. prawnik. Rolą prokuratora jest prowadzenie nadal postępowania tak, by zgromadzić materiał dowodowy, który pozwoli poprzeć tezę jaką zamierza wskazać w akcie oskarżenia i przekaże do Sądu.

Natomiast druga strona sporu, czyli podejrzany a szczególnie jego obrońca ma na celu wykazać, że zarzut, który postawił prokurator jest niezasadny czy to pod względem zaistnienia przestępstwa, czy też jeżeli faktycznie do niego doszło to wykazać, że podejrzany nie jest tą osobą która dany czyn zabroniony popełniła. Oczywiście wszystkie czynności w tym celu jakie podejmie adwokat wraz z klientem muszą być podejmowane w ramach i granicach obowiązującego prawa. Jest rzeczą naturalną dla podejrzanego szczególnie jeżeli nie popełnił zarzucanego czynu zabronionego, by ten spór prawny został zakończony w sposób korzystny dla niego w jak najkrótszym czasie. Musimy pamiętać, że chociaż obowiązuje domniemanie niewinności, które gwarantuje Konstytucja RP Art. 42 ust. 3, to jednak bardzo często jest to prawo naruszane. To z kolei przekłada się często na poważne konsekwencje wobec podejrzanego, tak życiowe jak i zawodowe. Dlatego bardzo ważną rolą w tym sporze jest zachowanie się adwokata, który mając informację od Swojego klienta o Jego niewinności, powinien jak najszybciej przekonać, wykazać drugiej stronie sporu, że jest w błędzie co do tego, czy zostało popełnione przestępstwo, czy też w błędnym przekonaniu, że to zrobił ten podejrzany którego reprezentuje. Co mogłoby zakończyć ten spór już na etapie początkowym postępowania za nim musiałby rozstrzygnąć to Sąd. Natomiast, jeżeli jednak podejrzany popełnił czyn zabroniony, to rolą w tym sporze adwokata będzie doprowadzić, do jak najbardziej korzystnego zakończenia sporu dla Swojego klienta.

CEL ADWOKATA ORAZ PROKURATORA

Cel czynności zawodowych adwokata

Każdy adwokat powinien postępować zgodnie z obowiązującym Kodeksem Etyki Adwokackiej (dalej KEA), który to kodeks określa m.in. cel czynności zawodowych adwokata w paragrafie 6, który brzmi „Celem podejmowanych przez adwokatów czynności zawodowych jest ochrona interesów klienta„. Jest to pojęcie bardzo ogólne, ale wynika to z tego, że każdy klient ma inne interesy co do których potrzebuje adwokata. Adwokat to nie tylko obrońca, ale też często pełnomocnik, w tym artykule skupię się jednak na kwestii obrony klienta w sporze prawnym na gruncie karnym. Bardzo ważnym elementem w czynnościach podejmowanych w obronie klienta jest niezależność adwokata, o czym mówi paragraf 7 KEA. Co przez to należy rozumieć? Więc wyjaśnijmy, otóż oznacza to nic innego jak to, że na podejmowane czynności nie może wpływać np. druga strona sporu, czy też Sąd, oczywiście podejmowane czynności muszą mieścić się w ramach i granicach prawa. Patrząc znowu od strony klienta, duże znaczenie ma również stosunek adwokata do klienta, co również zostało zawarte w rozdziale V KEA i tak paragraf 43 mówi „Adwokat jest zobowiązany do obrony interesów swego klienta w sposób odważny i honorowy, przy zachowaniu należytego sądowi i innym organom szacunku oraz uprzejmości, nie bacząc na własne korzyści osobiste oraz konsekwencje wynikające z takiej postawy dla siebie lub innej osoby„. Myślę, że nie jest konieczne tłumaczyć o czym wspomina ustawodawca w tym paragrafie, gdyż jest to zrozumiałe. Przytoczę teraz kolejny paragraf 44 „Adwokat ma obowiązek dążyć do rozstrzygnięć pozwalających zaoszczędzić klientowi kosztów oraz doradzać ugodowe zakończenie sprawy, gdy jest to uzasadnione interesem klienta„. W tym paragrafie jeżeli chodzi o pierwszą jego część jest to jasne, natomiast druga część od słowa oraz…, wydaje się, że pomimo zakończenia się słowami …uzasadnione interesem klienta, jest nie do końca takie oczywiste przez co różnie można to interpretować. Klient jako osoba będąca laikiem prawa nie jest wstanie samodzielnie ocenić, czy ugodowe zakończenie sprawy jest dla niego dobrym rozwiązaniem, czy tylko wynika to z pewnych uzgodnień między stronami sporu prawnego.

Cel czynności zawodowych prokuratora

Podstawowym celem w sporze prawnym dla prokuratora, jest m. in. reprezentowanie strony pokrzywdzonej jaka występuje w takim sporze nie zależnie czy jest to osoba prywatna, czy jakakolwiek instytucja. Występuje jednak różnica między reprezentowaniem pokrzywdzonej strony od oskarżonej strony. Należy zwrócić uwagę, że prokurator posiada dużo więcej narzędzi służących do wykazania Swojej słuszności w postawionej tezie poprzez wykazanie dowodów, ponieważ korzysta z pomocy innych jednostek tj. Policja itp. te organy, z kolei mają dużo większe możliwości zdobyć materiał dowodowy. Prokurator w związku z tym już na samym początku sporu prawnego ma przewagę nad drugą stroną. Dla osiągnięcia celu jaki został nałożony dla prokuratora reprezentującego stronę pokrzywdzoną jest doprowadzenie do wykrycia i skazania osoby, która popełniła przestępstwo na szkodę pokrzywdzonego. W tym celu działając zgodnie z prawem musi po pierwsze ustalić osobę, działającą na szkodę pokrzywdzonego, następnie uzyskać dowody takie, które pozwolą na skazanie tej osoby. Tutaj również są dwie możliwości, bądź to w ramach porozumienia stron doprowadzić do sytuacji, że osoba podejrzana podda się dobrowolnie karze, poprzez przedstawienie obrońcy jak i podejrzanemu takie argumenty, że przekonają drugą stronę do tego rozwiązania. Jeżeli jednak tak się nie stanie to wówczas ten spór prawny musi trafić do Sądu, który po zapoznaniu się z wszystkimi okolicznościami, argumentami jak i dowodami musi spór rozstrzygnąć. Oczywistą rzeczą jest wówczas fakt, że takie rozstrzygnięcie będzie korzystne jedynie dla jednej z stron sporu prawnego.

MOŻLIWE ROZWIĄZANIA SPORU PRAWNEGO

Ugodowe rozwiązanie, bądź rozstrzyga Sąd

Należy pamiętać, że tak prokurator jak i adwokat mają w takich sporach prawnych również Swoje cele do osiągnięcia. Dlatego mając na uwadze ugodowe rozwiązanie sporu prawnego musimy pamiętać, że prokurator ma na samym początku przewagę. Prokurator przedstawia Swoją tezę, którą argumentuje w sposób taki, by uzyskać zamierzony cel, natomiast z drugiej strony adwokat nie mając wglądu do materiału dowodowego nie jest wstanie zweryfikować wersji przedstawionej przez prokuratora co pozwoliłoby mu podjąć decyzję. Dlatego w pewien sposób stawia na szali bądź to poddanie się dobrowolne klienta w zamian za niższy wymiar kary z drugiej strony zostawić, by to Sąd rozstrzygnął ten spór prawny. Oczywiście, że nie może podejmować sam decyzji tylko po konsultacji z klientem, któremu przekazuje tą ofertę odbijając piłeczkę do klienta. Teraz jeżeli klient popełnił dany czyn zabroniony uzna takie rozwiązanie za korzystne i skorzysta z takiego rozwiązania. To można uznać, że prokurator osiągnął Swój cel ponieważ doprowadził do ukarania osoby, która popełniła przestępstwo. Tylko należy zadać Sobie pytanie, czy faktycznie ten cel został osiągnięty w pełni, czy tylko powierzchownie? Myślę, że w dalszej części znajdziemy odpowiedź na to pytanie. Drugie pytanie, czy w tej sytuacji Swój cel uzyskał adwokat? Mając na uwadze paragraf 44 KEA, to odpowiedź jest prosta, że tak, czyli doprowadził do ugodowego zakończenia sporu prawnego, jak i nie naraził klienta na koszty, a klient również w tej sytuacji będzie zadowolony ponieważ poniesione konsekwencje będą niższe niż mógł zakładać za popełnienie danego czynu zabronionego.

Sytuacja zaczyna się jednak komplikować w sytuacji gdy podejrzany wie, że nie popełnił takiego czynu, lub nie jest pewny czy popełnił, tzn. załóżmy, że gdzieś pracował i sam nie raz się zastanawiał czy to co robi jest w pełni legalne. Adwokat nie jest wstanie ocenić, czy prokurator składając propozycję blefował, czy też nie blefował przedstawiając argumenty. Ta sytuacja jest trudna do wybrania korzystniejszej wersji do rozwiązania sporu, tak dla klienta jak i Jego adwokata. Więc rozważmy możliwości. Klient pomimo, że nie jest pewny Swojej winy podejmuje decyzję, że chce skorzystać z propozycji prokuratora, wpływ na decyzję ma zaplecze finansowe. Tutaj dochodzimy do tego co właśnie często jest wykorzystywane w takich sporach przez prokuratora, który często posiada wiedzę na temat podejrzanych i ich zapleczu finansowym i w ten sposób uzyskuje Swój cel. O tym, zbyt często się nie mówi, ale prawda jest taka, że wiele osób poddających się karze korzysta z takiego rozwiązania właśnie z względów ekonomicznych. Po tej decyzji Swój cel uzyska prokurator oraz w pewien sposób również adwokat, natomiast Jego klient tylko częściowo poprzez nie poniesienie kosztów, ale jak później może się okazać został uznany winnym pomimo, że w dalszej części sporu prawnego, który rozstrzygał Sąd wobec innych oskarżonych w procesie, Sąd stwierdzi, że takiego przestępstwa nie było, czyli nie mógł popełnić przestępstwa skoro go niebyło. Teraz zobaczmy prokurator dzięki temu nie przegrał, chociaż nie wykazał na tyle dowód, by przekonać Sąd do zaistnienia przestępstwa, gdyby podejrzany nie skorzystał z propozycji prokuratora, to w finale prokurator byłby przegranym w sporze a wygraną byłaby druga strona sporu. Za tym można uznać, że jedna i druga strona uzyskała to co było jej celem, prócz oczywiście podejrzanego, który co prawda wyrok dostanie w zawiasach i nie poniesie kosztów, ale zawsze będzie w Swoim środowisku, czy opinii publicznej winnym zarzucanego mu czynu zabronionego.

Trzecia możliwa sytuacja jaka może mieć miejsce w sporze prawnym, to ta gdy reprezentowany przez adwokata klient jest pewny swej niewinności. W tej sytuacji raczej jest rzeczą oczywistą, że nie jest możliwe wykorzystanie przez prokuratora propozycji dobrowolnego poddania się karze przez podejrzanego. Tak samo dotyczy to obrońcy, który został zapewniony przez Swojego klienta o Jego niewinności i chociaż posiada pewną wiedzę na temat materiału dowodowego nie może przekonywać klienta do skorzystania z dobrowolnego poddania się karze, ponieważ świadczyło by to o braku zaufania do klienta. W związku z tym spór prawny będzie musiał rozstrzygnąć Sąd na podstawie zebranego materiału dowodowego, tak z jednej strony jak i również z drugiej strony. Sąd w tej sytuacji jest zobowiązany do oceny każdego dowodu rzeczowego, czy też dania wiary zeznaniom składanym przez świadków. Tutaj, bardzo ważną rolą jest praca adwokata, który ma możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym złożonym wraz z aktem oskarżenia do Sądu przez prokuratora, przeprowadzenia analizy tego materiału co pozwala ocenić sytuację Swojego klienta i podjąć decyzję tak prowadzenia obrony, by przekonać Sąd, by ten uniewinnił klienta, który tak jak twierdził jest nie winny. Adwokat jednak może nie być pewny co do materiału dowodowego i jego oceny przez Sąd co może mieć znaczenie, że przyjmie linię obrony polegającą na doprowadzeniu do przedawnienia się przestępstwa lub do wyłapywania błędów proceduralnych w celu ich wykorzystania w kolejnej instancji, gdyby wyrok Sądu był niekorzystny dla Jego klienta. Jeżeli klient jest nie winny, to w Jego ocenie korzystnym rozwiązaniem sporu będzie tylko wówczas gdy nastąpi to na etapie przed Sądowym ewentualnie gdy zapadnie wyrok podczas pierwszej instancji, nawet uchylenie wyroku w drugiej instancji nie jest rozwiązaniem sporu w sposób satysfakcjonujący w pełni klienta. Ponieważ wiąże się to z wydłużonym czasem, gdy ten jest postrzegany w Swoim otoczeniu jako przestępca, co jednocześnie przekłada się na Jego życie prywatne i zawodowe. Kolejną niekorzystną sytuacją są ponoszone koszty w obronie Swojej niewinności, gdzie często dochodzi do tego, że brakuje środków finansowych na kontynuację Swojej obrony na dalszych etapach i przegranie pomimo, że osoba jest niewinna zarzucanego przestępstwa.

ZAUFANIE NA LINI KLIENT ADWOKAT

Czy tylko ma znaczenie zaufanie klienta do adwokata?

Zaufanie to podstawowa rzecz przy współpracy adwokata z klientem, które działa jednak w dwie strony. Dlatego rzeczą nie zrozumiałą jest dla mnie fakt, że w KEA figuruje paragraf 51, który mówi cytuję: „Stosunek klienta do adwokata oparty jest na zaufaniu. Adwokat obowiązany jest wypowiedzieć pełnomocnictwo, gdy z okoliczności wynika, że klient stracił do niego zaufanie. Adwokat nie może nadużyć tej zasady w celu uzyskania zwolnienia z prowadzenia sprawy z urzędu„. Jak możemy przeczytać mówi on o zaufaniu, jednak odnosząc się jednostronnie, tzn. klient musi ufać adwokatowi, ale moim zdaniem to również adwokat powinien ufać klientowi, ponieważ brak takiego zaufania do klienta może w łatwy sposób doprowadzić do sytuacji, że adwokat widząc pewny materiał dowodowy uzna pomimo stwierdzenia klienta o Jego niewinności, że skoro z materiału wynika inaczej, więc raczej Sąd i tak opierając się na dowodach uzna winę klienta. Chociażby z tego względu, zamiast poszukiwać materiałów dowodowych na podważenie zebranych materiałów przez prokuratora, będzie próbował podejmować inne działania mające na celu doprowadzić np. sprawę do przedawnienia się zarzutów, bądź też skupi się na wytykaniu błędów proceduralnych przez prokuratora, czy też Sąd. Co prawda takie wykazywanie błędów proceduralnych może przynieść korzystny efekt dla klienta na późniejszym etapie np. przy rozpatrywaniu apelacji przez Sąd drugiej instancji, tylko pytanie jest następujące, czy jest to zgodne z paragrafem 44 KEA? Również jest zrozumiałe wytykanie błędów mając na uwadze chociażby art. 32 Konstytucji RP mówiący o tym, że wszyscy są równi wobec prawa, co oznacza, że również tak prokurator jak i sędzia muszą przestrzegać prawa. Jednak, czy jest to działanie dla dobra klienta? Może jeszcze ustalmy co wynika z drugiej części paragrafu 51 KEA a mianowicie, mowa jest o tym, że adwokat jest obowiązany do wypowiedzenia pełnomocnictwa jeżeli z okoliczności wynika, że klient stracił do nie go zaufanie. Nie wiem co miał na myśli ustawodawca wskazując to, ale jak dla mnie nie ma to nic wspólnego z działaniami dla dobra klienta o czym mówi paragraf 43 i 44, ale również daje wiele możliwości do działań na niekorzyść klienta przez adwokata. Przytoczę tylko jedną z myśli, jaka mi się narzuca, otóż zaufanie ciężko jest stwierdzić, czy ktoś komuś ufa czy też nie, więc dając możliwość na podstawie tego wypowiedzenie pełnomocnictwa, daje się możliwość adwokatowi do działania na szkodę klienta zgodnie z prawem i brakiem poniesienia konsekwencji przez adwokata. W dalszej części ustawodawca próbuje wyjść z tej sytuacji mówiąc, że adwokat nie może nadużywać tej zasady, jednak odnosząc to jedynie do adwokatów prowadzących obronę z urzędu. Jednym słowem bądź daje przyzwolenie na takie działanie adwokatom z wyboru, bądź sugeruje, że z tego paragrafu 51 bardziej skłonni są korzystać adwokaci z urzędu, którzy otrzymują niższe wynagrodzenie i dlatego nie chętnie biorą udział w takich obronach klienta. Tutaj jestem wstanie zgodzić się z ustawodawcą, że tak jest z obrońcami z urzędu, jednak uważam, że pozwolenie w ten sposób wypowiedzieć pełnomocnictwo obrońcy z wyboru daje więcej możliwości do działania na niekorzyść klienta jednocześnie narażając go na większe koszty co jest sprzeczne z paragrafem 44 KEA.

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.