Przestępstwa skarbowe

KIEDY MÓWIMY O PRZESTĘPSTWIE SKARBOWYM

  1. Przestępstwa skarbowe zostały określone w ustawie Kodeks karny-skarbowy z dnia 10 września 1999 r. (Dz.U. 2007 Nr 111 poz. 765). Przestępstwo skarbowe wiąże się z naruszeniem ustawy – Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. 2012 poz. 749), zastosowanie tych tekstów jednolitych ustaw i wynikających z nich przepisów, są odpowiednie dla potrzeb tego artykułu i wskazanych przykładów.
  2. W tym artykule w szczególności przeprowadzę analizę dotyczącą popełnienia przestępstwa skarbowego o którym mówią art. 54 & 1, art. 56 & 1 w zw. z art. 62 & 2 k k s oraz art. 73a k k s
    1. art. 54 & 1 podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze
    2. art. 56 & 1 podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze
    3. art. 62 & 2 Kto fakturę lub rachunek, określone w § 1, wystawia w sposób nierzetelny albo takim dokumentem posługuje się, podlega karze
    4. art. 73a & 1 Kto w użyciu wyrobu akcyzowego zmienia jego przeznaczenie, w szczególności używa oleju opałowego jako oleju napędowego, przez co naraża podatek akcyzowy na uszczuplenie, podlega karze
  3. A więc tak, szczególnie należy zwrócić uwagę na dwie rzeczy jeżeli mówimy o pierwszych dwóch, to ustawodawca określił wprost, kto podlega karze, czyli podatnik oraz co jest czynem zabronionym. Otóż czynem jest w pierwszym przypadku niezłożenie deklaracji podatkowej, natomiast w drugim, jest złożenie deklaracji w której podatnik podaje nieprawdę. Czego skutkiem ma być narażenie podatku na uszczuplenie. Natomiast trzeci artykuł ma być rozumiany jako narzędzie do popełnienia przestępstw skarbowych wynikających z dwóch poprzednich artykułów. Ostatni przepis określa co jest czynem zabronionym, a więc zmiana przeznaczenia wyrobu akcyzowego oraz jaki skutek może zaistnieć w wyniku popełnienia czynu i jest to taki sam skutek jak w przypadku dwóch pierwszych przepisów. Za tym należy sprawdzić, jak należy rozumieć „narażenie podatku na uszczuplenie”, a czym jest samo „uszczuplenie podatku”.
    1. art. 44 & 2 Karalność przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej ustaje także wówczas, gdy nastąpiło przedawnienie tej należności.
    2. art. 53 & 27 Należność publicznoprawna uszczuplona czynem zabronionym jest to wyrażona liczbowo kwota pieniężna, od której uiszczenia lub zadeklarowania uiszczenia w całości lub w części osoba zobowiązana uchyliła się i w rzeczywistości ten uszczerbek finansowy nastąpił.
    3. art. 53 & 28 Narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej czynem zabronionym jest to spowodowanie konkretnego niebezpieczeństwa takiego uszczuplenia – co oznacza, że zaistnienie uszczerbku finansowego jest wysoce prawdopodobne, choć nie musi nastąpić.
    4. art. 53 & 29 Przepisy § 27 i 28 stosuje się odpowiednio do następujących określeń: „kwota niewpłaconego podatku”, „nienależny zwrot należności celnej lub umorzenie należności celnej należnej do zapłacenia”, „nienależny zwrot należności podatkowej”, „nie pobiera podatku”, „nie wpłaca w terminie podatku”, „pobrany podatek”, „pobranego podatku nie wpłaca”, „podatek” oraz „wypłata lub pobranie nienależnej, nadmiernej lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem dotacji lub subwencji”.
  4. Jeżeli art. 54, 56 i 73a mówią o narażeniu podatku na uszczuplenie, to jak wynika z art. 53 & 28, do narażenia podatku na uszczuplenie dojdzie wówczas, jeżeli podatnik pomimo ciążącego na nim obowiązku nie złoży deklaracji VAT, albo złoży deklarację VAT podając w niej nieprawdę poprzez niewykazanie należnego do zapłaty podatku VAT. Co zostanie ujawnione przez organ podatkowy w ramach postępowania kontrolnego zakończonego wydaniem decyzji w której organ podatkowy określi wysokość zobowiązania podatkowego. Wówczas, jeżeli decyzja ta stanie się ostateczna i prawomocna, kwota zobowiązania podatkowego, będzie stanowić kwotę podatku narażoną na uszczuplenie, jeżeli podatnik odprowadzi tą kwotę do Skarbu Państwa, zostanie to zakwalifikowane jako narażenie na uszczuplenie. Jednak jeżeli podatnik nie odprowadzi tej kwoty, to czyn zabroniony, będzie skutkował uszczupleniem podatku na kwotę wykazaną w decyzji.
  5. A więc nie zależnie czy mówimy o narażeniu podatku na uszczuplenie czy też o uszczupleniu podatku, musi dojść do powstania zobowiązania podatkowego. Nie zależnie od okoliczności powstania zobowiązania podatkowego, które może powstać w wyniku złożonej deklaracji podatkowej VAT, bądź też w wyniku wydanej przez organ podatkowy decyzji w której określono ów zobowiązanie podatkowe o czym mówią przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa.
    1. art. 21 & 1 pkt. 1 i 2 Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania; doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.
    2. art. 21 & 3 Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego
  6. Czyli jeżeli na podstawie samo obliczenia w deklaracji podatkowej wpiszemy, że powstała nadpłata do przeniesienia na kolejny okres rozliczeniowy i taką złożymy deklarację podatkową, to zobowiązanie podatkowe nie powstało i tym samym nie można uznać, że doszło do narażenia, bądź uszczuplenia podatku, ale jeżeli organ podatkowy przeprowadzi postępowanie kontrolne w którym stwierdzi, że podaliśmy nieprawdę w złożonej deklaracji i wyda decyzję w której określi wysokość zobowiązania podatkowego, to wówczas kwota ta będzie kwotą narażoną na uszczuplenie, a jeżeli tej kwoty nie uiścimy, to stanie się kwotą uszczuplenia podatku.
  7. Jednak w tym miejscu musimy przytoczyć kolejny przepis z tożsamej ustawy;
    1. art. 68 & 1 Zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
  8. Z tego wynika, że skoro zobowiązanie podatkowe zostało określone w skutek wydania decyzji podatkowej, to decyzja taka powinna zostać dostarczona podatnikowi przed upływem trzech lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Czyli nie dostarczenie takiej decyzji ostatecznej i prawomocnej w tym terminie oznacza, że nie mogło dojść do popełnienia przestępstwa skarbowego skutkiem którego mogło dojść do narażenia podatku na uszczuplenie a tym samym na uszczuplenie podatku.

Właściwość organów postępowania przygotowawczego

  1. Patrząc na powyższą analizę można wnioskować, że wykrycie przestępstwa skarbowego, jest możliwe jedynie przez organy podatkowe, które prowadzą postępowanie kontrolne a za tym logicznie patrząc, to właśnie te organy byłyby właściwymi do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Sprawdźmy za tym, co mówi na ten temat ustawa Kodeks karno-skarbowy.
    1. art. 113 & 1 W postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe
    2. stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, jeżeli przepisy niniejszego kodeksu nie stanowią inaczej.
    3. art. 118 & 1 Organami postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe są; urząd skarbowy; inspektor kontroli skarbowej; urząd celny; Straż Graniczna; Policja; Żandarmeria Wojskowa. Tutaj tylko nadmienię, że obecnie po połączeniu urzędu celnego i skarbowego mowa jest o urzędzie celno-skarbowym
    4. art. 133 & 1 Postępowanie przygotowawcze prowadzą: urząd celno-skarbowy w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe określone w art. 54, art. 56, art. 57 § 1, art. 60, art. 61, art. 62, art. 63–75c, art. 76, art. 80, art. 83 oraz art. 84 § 1, art. 85–96 § 1, art. 106e, art. 106f, art. 106h, art. 106k i art. 107–111 § 1;
    5. art. 134a Prokurator prowadzi postępowanie przygotowawcze, jeżeli przepis ustawy tak stanowi.
  2. Jak wynika z przytoczonych przepisów prawa, które dotyczą właściwości organów postępowania przygotowawczego, to ustawodawca w sposób logiczny wskazał w tej ustawie, iż to organy podatkowe są właściwymi do prowadzenia postępowania przygotowawczego, a jednocześnie uzależnił właściwość Prokuratury od przepisów ustawy, które tak stanowią. Jednak jak widzimy w przypadku przestępstw skarbowych, które próbuję analizować, czyli art. 54 & 1, art. 56 & 1 w zw. z art. 62 & 2 k k s i art. 73a k k s, to ustawa wprost wskazuje, że właściwymi organami do prowadzenia postępowania przygotowawczego jest urząd celny, urząd skarbowy, obecnie urząd celno-skarbowy.
  3. Tym samym fakt ten potwierdza, że jako organ podatkowy mają największe możliwości do wykrycia popełnienia przestępstwa skarbowego, w skutek którego mogłoby dojść do narażenia, lub uszczuplenia podatku, ma to związek szczególnie z faktem prowadzenia przez te organy postępowania kontrolnego i wydaniu końcowej decyzji ostatecznej i prawomocnej.

Jak wygląda to w praktyce?

  1. Niestety z własnego doświadczenia muszę przyznać, że rzeczywistość jest całkiem inna, ponieważ z czterech postępowań dotyczących przestępstwa skarbowego prawdopodobnie, tylko jedno zostało wszczęte w oparciu o decyzję podatkową, chociaż nie mam pewności, czy była to decyzja ostateczna i prawomocna. Natomiast co do pozostałych trzech, mam pewność, że postępowania zostały wszczęte przez Prokuratury, które nie mając nawet prawomocnych decyzji, postawiły zarzuty o popełnieniu przestępstw skarbowych. Twierdząc, że skutkiem tych przestępstw skarbowych było narażenie podatków na uszczuplenie, bądź uszczuplenie podatków.
  2. Tylko pytanie na jakiej podstawie? Skoro nie zostały wydane prawomocne decyzje podatkowe, które świadczyły by o narażeniu podatku na uszczuplenie, bądź o uszczupleniu podatku.
  3. A więc w kolejności postępowania prowadzone przez;
  4. Prokuraturę obecnie Regionalną w Lublinie – zakończone w I instancji wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie, skazany na 7 lat pozbawienia wolności za przestępstwo skarbowe z art. 73a &1 i art. 54 & 1 w zw. z art. 62 & 2 k k s, jak wynika z wyroku opis przestępstwa skarbowego nie odwołuje się ani do składanych deklaracji, ani wydanych decyzji przez organy podatkowe, a jednocześnie skutkiem przestępstwa skarbowego miało być narażenie na uszczuplenie podatków na kwotę prawie sto milionów złotych. Dodam jeszcze, że nie byłem podatnikiem ani pełnomocnikiem (członkiem zarządu) reprezentującym podatników. Skoro organy podatkowe nie wydały decyzji naliczającej zobowiązanie podatkowe, bądź jeżeli wydały je po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek podatkowy, który ustawodawca wskazał w art. 68 & 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, to nie można mówić o przestępstwie skarbowym, które w najgorszym przypadku uległo przedawnieniu zgodnie z art. 44 & 2 k k s, gdyż karalność za przestępstwa skarbowe ustaje z chwilą przedawnienia należności, w tym przypadku prawdopodobnie należność nie powstała. Obecnie sprawa oczekuje na rozpoznanie apelacji w Sądzie Apelacyjnym w Lublinie.
  5. Prokuraturę Okręgową w Kielcach – zakończona w I instancji wyrokiem Sądu Okręgowego w Częstochowie, skazany na 4,5 roku pozbawienia wolności za przestępstwo skarbowe z art. 73a &1 w zw. z art. 54 & 1 i art. 56 & 1 w zb. z art. 62 & 2 k k s, jak wynika z opisu przestępstwa skarbowego zamieszczonego w wyroku, będąc członkiem zarządu reprezentując podatnika nie składałem deklaracji od podatku akcyzowego, a deklaracje od podatku VAT miały zostać złożone z zaniżonym zobowiązaniem podatkowym, czego skutkiem miałoby być narażenie podatku na uszczuplenie na kwotę prawie trzydziestu siedmiu milionów złotych. W tym przypadku co prawda zostały wydane decyzje organu podatkowego w których zostały określone pw. kwoty, jednak zostały one wydane po ustawowym okresie tj. 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek podatkowy, który ustawodawca wskazał w art. 68 & 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, tym samym zobowiązanie podatkowe nie powstało, tym samym nie można mówić o przestępstwie skarbowym, które w najgorszym przypadku uległo przedawnieniu zgodnie z art. 44 & 2 k k s, gdyż karalność za przestępstwa skarbowe ustaje z chwilą przedawnienia należności, w tym przypadku należność nie powstała. Złożona apelacja została rozpoznana przez Sąd Apelacyjny w Katowicach, który utrzymał wyrok, obecnie została złożona kasacja do Sądu Najwyższego w Warszawie, jednak pomimo upływu ponad miesiąca czasu Sąd Apelacyjny nadal nie przekazał kasacji do Sądu Najwyższego. Dla, poniższej tabeli kilka słów wyjaśnienia, organy podatkowe w swoich decyzjach uznały że zakupiona ilość oleju napędowego do celów grzewczych w całości podległa zmianie przeznaczenia na olej napędowy i policzono ilość litrów razy 2,06 zł./L, jako podatek akcyzowy, chociaż stawka karna ustawowa to 2,00 zł./L. Natomiast Sąd uznając, że cała zakupiona ilość uległa zmianie przeznaczenia, wykazał jednocześnie, że z 14 882 654 l oleju napędowego do celów grzewczych tylko 275 369 l oleju napędowego zostało sprzedane, a więc oznacza to, że tylko ilość 275 369 l mogłaby zostać zmieniona. Zgodnie z rzeczywistością to podatek akcyzowy został odprowadzony przy zakupie paliwa, a podatek VAT za wskazany okres, który spółka była zobowiązana bezpośrednio odprowadzić do Skarbu Państwa to raptem 3,5 tyś. zł. Odnośnie podatku VAT, to organ podatkowy wydając decyzję określającą kwotę zobowiązania podatkowego, które miałoby ulec uszczupleniu uznał, że faktury były nierzetelne (fikcyjne) i na tej podstawie naliczył podatek VAT. Z tym, że decyzje te zostały wydane po upływie ustawowego terminu trzech lat i tym samym zobowiązania podatkowe nie powstały.
  1. Prokuraturę Regionalną w Katowicach – postępowanie zostało wszczęte osiem lat temu, przez Prokuraturę wówczas Okręgową w Katowicach, która pięć lat po wszczęciu postawiła zarzuty o przestępstwo skarbowe z art. 56 & 1 w zw. z art. 62 & 2 k k s nie mając ku temu podstaw, ponieważ do dnia dzisiejszego nie zostały wydane, przez organy podatkowe prawomocne i ostateczne decyzje podatkowe, które by określały kwoty, jakie mogły zostać narażone na uszczuplenie podatku. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 133 & 1 k k s, postępowanie przygotowawcze prowadzi organ podatkowy, w tym przypadku, to Prokuratura w ramach prowadzenia postępowania przygotowawczego zwróciła się do organów podatkowych o przeprowadzenie postępowania kontrolnego w spółkach. Decyzje podatkowe w których organ podatkowy określił zobowiązanie podatkowe, w jednym przypadku taka decyzja uległa uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, następnie ten sam organ podatkowy wydał końcowy wynik kontroli, w którym już nie stwierdził nieprawidłowości w złożonych przez spółkę deklaracjach i tym samym potwierdził, że spółka jako podatnik nie mogła narazić na uszczuplenie podatku. Natomiast kolejne decyzje innych podatników oczekują w Sądzie Administracyjnym na rozpoznanie. W przypadku, gdy dojdzie do ich uchylenia, co jest jak najbardziej prawdopodobne, to wiele osób bezpodstawnie usłyszało zarzuty o przestępstwa skarbowe, nadto poniosło wielomilionowe straty i koszty.
  2. Ponieważ zgodnie z art. 68 & 1 w zw. z art. 21 & 1 pkt. 2 ustawy – Ordynacja podatkowa, upłynął okres trzech lat, to nie będzie możliwe naliczenie zobowiązania podatkowego, którego kwota mogłaby zostać narażona na uszczuplenie. Tym samym nie ma zastosowania art. 70 & 1 i & 6 ustawy – Ordynacja podatkowa, określająca okres przedawnienia zobowiązania podatkowego, co ma istotne znaczenie dla określania przedawnienia przestępstwa skarbowego o którym mowa w art. 44 k k s.
  3. Poniżej przykład naliczenia, przez organ podatkowy w jednej z decyzji kwoty do zapłaty, w porównaniu z wyliczeniami zawartymi w złożonych deklaracjach podatkowych. Kwota została naliczona w skutek uznania przez organ podatkowy, że wystawione przez podatnika faktury były fikcyjne, a jednocześnie uznając, że faktury otrzymane przy zakupie również były fikcyjne. Dodam, że w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów, wskazano kwotę rzekomego narażenia na uszczuplenie za ten sam okres dodatkowo o siedem milionów wyższą, niż w decyzjach organu podatkowego.
  1. W tym miejscu, w związku z zastosowaniem art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług, warto też przytoczyć fragment uzasadnienia jednego z wielu orzeczeń sygn. akt V KK 108/18 Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2019 roku.
    1. „Powyższe rozważania uprawniają do przyjęcia, że wyliczana na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług kwota stanowiąca równowartość wskazanego w fikcyjnej fakturze podatku, sama nie stanowi podatku od towarów i usług. Nie jest w szczególności podatkiem należnym w rozumieniu art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług albowiem nie wynika ze zdarzenia powodującego powstanie obowiązku podatkowego, w związku z dokonaniem jednej z czynności wymienionych w art. 5 tej ustawy. Podmiot, który nie odprowadza tej kwoty, pomimo wystawienia fikcyjnej faktury VAT, nie dopuszcza się w tej sytuacji przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s, bowiem jego działanie nie naraża na uszczuplenie podatku od towarów i usług, który wynikać może jedynie z rzeczywistych transakcji.
  2. Reasumując: Nie wiem być może jestem w błędzie i nie do końca tak jest, ale;
    1. Patrząc tylko na te przykłady, chociaż z całą pewnością w Polsce tego typu postępowań dotyczących przestępstw skarbowych jest dużo, dużo więcej, możemy zobaczyć do czego prowadzi działanie organów państwowych niezgodnie z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej, a zawarte w niej przepisy stosuje się bezpośrednio w tym przypadku chodzi o art. 7, który mówi, że organy działają zgodnie z prawem i w granicach prawa. W tych przypadkach szczególnie mam na myśli działanie wbrew przepisom wynikającym z ustaw Kodeks karny-skarbowy oraz Ordynacja podatkowa, zaczynając od właściwości organów do prowadzenia postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa skarbowe, poprzez przepisy określające przestępstwo skarbowe, a kończąc na przepisach mówiących o przedawnieniu karalności za przestępstwa skarbowe. W tym przypadku, tak Prokuratura, organ podatkowy jak i Sąd działały nie zgodnie z prawem, bądź wychodząc poza granice prawa.
    2. Patrząc na wyrok Sądu Najwyższego Sygn. akt V KK 91/18 z dnia 7 marca 2019 r. oraz na kolejny wyrok Sądu Najwyższego Sygn. akt II KK 403/17 z dnia 11 kwietnia 2018 r. odnoszę wrażenie, że w sposób prawidłowy oceniłem, że o ile omawiane przykłady nie mają podstawy prawnej, tak przedawnieniu uległa karalność za przestępstwa skarbowe.
  3. A więc wystąpiła negatywna przesłanka procesowa z art. 17 & 1 pkt 6 k p k w zw. z art. 113 & 1 k. k. s. w zw. z art. 44 & 2 k. k. s. w zw. z art. 68 & 1 w zw. z art. 21 & 1 pkt. 2 ustawy – Ordynacja podatkowa

Tyko merytoryczne komentarze

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.